Tiêm corticoid vào khớp là một trong những phương pháp điều trị phổ biến hiện nay, với nhiều điểm ưu việt so với các phương pháp điều trị truyền thống. Tuy nhiên nó cũng có những điểm hạn chế riêng, do đó bài viết này, Drknee sẽ cung cấp cho các bạn những kiến thức cơ bản về corticoid là gì? Tiêm corticoid vào khớp có ảnh hưởng như thế nào?
Corticoid là gì?
Thế nào là Corticoid?
Corticoid hay còn gọi là corticosteroid, glucocorticosteroid (GC) là hormon được tiết ra ở vỏ thượng thận hoặc hóa tổng hợp (prednisolone, methylprednisolone, dexamethasone,…). Trong cơ thể, vùng bó ở vỏ tuyến thượng thận là nơi sản xuất ra hormon này tác động tới các tế bào thông qua các quá trình chuyển hóa chất như carbohydrate, chất béo…
Các nhóm thuốc corticoid thường gặp
Các corticoid sử dụng trong điều trị đều là dẫn xuất của cortisol (hydrocortison). Bằng cách thay đổi cấu trúc hóa học của cortisol, các chế phẩm corticoid có thể được điều chỉnh để:
Tăng tác dụng chống viêm.
Kéo dài thời gian bán thải.
Giảm khả năng giữ muối, nước (hạn chế tác dụng phụ như phù, tăng huyết áp).
Dựa trên các đặc điểm này, corticoid được chia thành 3 nhóm chính:
| Nhóm corticoid | Thời gian tác dụng | Đặc điểm | Thuốc thường gặp |
|---|---|---|---|
| Nhóm 1 – Tác dụng ngắn | 8–12 giờ | Tác dụng chống viêm thấp, thường cần dùng liều cao hơn | Cortison, Hydrocortison |
| Nhóm 2 – Tác dụng trung bình | 12–36 giờ | Hoạt lực chống viêm vừa phải, ít gây giữ muối nước và ít gây yếu cơ | Prednisolone, Methylprednisolone, Prednisone |
| Nhóm 3 – Tác dụng kéo dài | 36–72 giờ | Hoạt lực chống viêm mạnh, không gây giữ nước, hiệu quả ngay cả ở liều thấp | Betamethasone, Dexamethasone, Triamcinolone |
Tiêm corticoid vào khớp là gì?
Tiêm corticoid vào khớp (tiêm corticoid nội khớp hoặc phần mềm cạnh khớp) là thủ thuật sử dụng kim nhỏ để đưa thuốc corticoid trực tiếp vào ổ khớp hoặc mô mềm quanh khớp. Đây là một phương pháp điều trị tại chỗ, giúp giảm nhanh các triệu chứng viêm như sưng, nóng, đỏ, đau tại khớp.
Corticoid là nhóm thuốc vừa có tác dụng chống viêm mạnh vừa có khả năng ức chế miễn dịch. Chúng tác động lên nhiều giai đoạn khác nhau của quá trình viêm:
Giảm tính thấm thành mạch, hạn chế phù nề.
Ức chế sự tích tụ của các tế bào viêm tại ổ viêm.
Làm giảm hoạt tính và tác động của các chất trung gian gây viêm như prostaglandin…
Nhờ vậy, corticoid nhanh chóng làm giảm triệu chứng viêm đau tại khớp.
Tại Việt Nam, phương pháp này được triển khai ở nhiều bệnh viện lớn. Khoa Khớp, Bệnh viện Bạch Mai đã áp dụng tiêm corticoid nội khớp hơn 40 năm trong điều trị các bệnh lý cơ xương khớp.
Qua nghiên cứu và thực tiễn lâm sàng, phương pháp tiêm nội khớp corticoid ngày càng khẳng định tính hiệu quả, an toàn và chi phí hợp lý – khi được thực hiện đúng chỉ định, đúng quy trình.
Chỉ định tiêm corticoid vào khớp
Một số chỉ định lưu ý khi tiêm corticoid vào khớp
Hiện nay, tiêm corticoid nội khớp hoặc quanh khớp được chỉ định khá rộng rãi trong điều trị các bệnh lý cơ xương khớp, giúp giảm viêm, giảm đau nhanh chóng, đặc biệt khi các phương pháp điều trị khác không đáp ứng. Dưới đây là những bệnh lý thường gặp ở Việt Nam có thể được chỉ định tiêm corticoid:
Viêm cột sống dính khớp (Viêm đốt sống gốc chi)
Là bệnh khớp mạn tính thường gặp, đặc trưng bởi viêm gân và dây chằng bám trên xương, dẫn đến xơ teo, vôi hóa bao khớp.
Bệnh thường gặp ở nam giới trẻ tuổi, nếu không được điều trị kịp thời dễ gây biến dạng khớp háng, cột sống, dẫn đến tàn phế.
Nguyên tắc điều trị: tích cực kiểm soát đau bằng thuốc chống viêm (NSAID), sau đó duy trì hoạt động khớp. Hiện nay có thể kết hợp các thuốc điều trị cơ bản, thuốc sinh học để kiểm soát tiến triển bệnh.
Bệnh có tổn thương chính ở màng hoạt dịch, biểu hiện viêm nhiều khớp đối xứng, cứng khớp buổi sáng.
Diễn biến mạn tính, xen kẽ các đợt viêm cấp, thường gặp ở nữ giới.
Điều trị: kéo dài nhiều năm, thậm chí suốt đời. Mục tiêu là kiểm soát viêm, duy trì ổn định bằng thuốc điều trị cơ bản, thuốc sinh học, kết hợp giảm đau, chống viêm. Tiêm corticoid tại chỗ được chỉ định khi khớp viêm nặng, kháng trị.
Là hậu quả của mất cân bằng giữa tổng hợp và hủy hoại sụn, xương dưới sụn do cơ học – sinh học.
Vị trí khớp thường bị thoái hóa: khớp gối, khớp háng, khớp bàn tay, bàn chân…
Tiêm corticoid nội khớp có thể giúp giảm đau nhanh khi khớp sưng đau cấp tính.
Bệnh lý phần mềm cạnh khớp
Tiêm corticoid tại chỗ còn được áp dụng trong nhiều bệnh lý phần mềm quanh khớp như:
Viêm gân và bao gân
Viêm bao gân gấp ngón tay (ngón tay lò xo).
Viêm gân Achilles…
Viêm các điểm bám gân:
Viêm điểm bám gân ở lồi cầu trong/ngoài xương đùi, xương cánh tay.
Viêm điểm bám gân ở mỏm trâm quay, mỏm trâm trụ.
Viêm điểm bám gân ở mào chậu.
Viêm sụn sườn (hội chứng Tietze).
Viêm quanh khớp vai, hội chứng ống cổ tay (hội chứng Carpal Tunnel).
Chống chỉ định khi tiêm corticoid vào khớp
Tiêm corticoid nội khớp là phương pháp giúp giảm đau và kháng viêm hiệu quả trong điều trị bệnh lý khớp. Tuy nhiên, thủ thuật này không nên thực hiện trong một số trường hợp sau:
Dị ứng với corticoid hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc tiêm.
Viêm khớp nhiễm khuẩn (như viêm khớp mủ, lao khớp) – đây là chống chỉ định tuyệt đối.
Nhiễm trùng toàn thân hoặc nhiễm trùng tại vùng tiêm như viêm mô tế bào, áp xe, nhiễm nấm… vì có nguy cơ đưa vi khuẩn trực tiếp vào khớp.
Bệnh nội khoa nặng như suy tim, suy thận hoặc xơ gan.
U xương khớp (bao gồm cả u lành tính và ác tính).
Bệnh tim mạch như suy tim, tăng huyết áp chưa kiểm soát hoặc đang sử dụng thuốc chống đông.
Đái tháo đường chưa kiểm soát tốt, cần ổn định đường huyết trước khi cân nhắc tiêm.
Rối loạn đông máu hoặc bệnh lý huyết học như giảm tiểu cầu, ưa chảy máu.
Suy giảm miễn dịch (ví dụ HIV/AIDS hoặc các nguyên nhân khác làm giảm sức đề kháng).
Phụ nữ đang mang thai, chỉ nên tiêm khi thật sự cần thiết và có chỉ định của bác sĩ.
Trước khi thực hiện tiêm corticoid nội khớp, người bệnh cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá toàn diện để đảm bảo an toàn và hạn chế tối đa các biến chứng.
Hiệu quả và hạn chế của tiêm corticoid
Hiệu quả của tiêm corticoid
Trong thực hành lâm sàng, tiêm corticoid nội khớp hoặc tiêm phần mềm cạnh khớp bằng các chế phẩm steroid dạng dung dịch treo như hydrocortison acetat, methylprednisolone (Depo-Medrol), betamethasone (Diprospan) đã được chứng minh cho hiệu quả điều trị cao.
Phương pháp này giúp giảm nhanh các triệu chứng sưng, đau, cải thiện vận động khớp, mang lại sự dễ chịu cho người bệnh trong thời gian ngắn.
Thủ thuật an toàn, thuận tiện:
Tiêm corticoid nội khớp được coi là thủ thuật an toàn, có thể thực hiện ngay tại các phòng khám đạt chuẩn, bởi các bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp được đào tạo kỹ thuật tiêm.
Sau tiêm, nếu tình trạng bệnh nhân ổn định, có thể ra về trong ngày, không cần nhập viện.
Hạn chế tác dụng phụ toàn thân
Nhờ tiêm trực tiếp vào vị trí tổn thương, corticoid tập trung tại khớp cần điều trị, từ đó giúp:
Tránh được nhiều tác dụng phụ thường gặp của corticoid đường toàn thân như: yếu cơ, loét dạ dày tá tràng, loãng xương, nguy cơ không kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường…
Giảm liều dùng toàn thân, giảm rủi ro ảnh hưởng lên các cơ quan khác.
Tiêm Corticoid có nguy hiểm không?
Liệu tiêm corticoid có nguy hiểm đến sức khỏe không?
Tiêm corticoid nội khớp là phương pháp giảm đau và kháng viêm hiệu quả, thường được sử dụng trong điều trị các bệnh lý khớp. Khi được chỉ định đúng và thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa theo quy trình vô khuẩn, thủ thuật này nhìn chung khá an toàn.
Tuy nhiên, trên thực tế, việc lạm dụng tiêm corticoid hoặc thực hiện tại các cơ sở không đảm bảo chuyên môn có thể làm tăng nguy cơ xảy ra biến chứng. Do thủ thuật tiêm khớp khá đơn giản và cho hiệu quả giảm đau nhanh, nhiều người bệnh tìm đến những nơi không được cấp phép hoặc người thực hiện chưa được đào tạo bài bản.
Một số biến chứng có thể gặp gồm:
Nhiễm khuẩn khớp: Có thể xảy ra nếu không đảm bảo vô khuẩn, tiêm sai kỹ thuật hoặc sử dụng thuốc không đạt chất lượng. Đây là biến chứng nghiêm trọng cần được xử trí sớm.
Tổn thương gân và cơ quanh khớp: Có thể dẫn đến đứt gân, teo cơ hoặc giảm chức năng vận động của khớp.
Tổn thương sụn khớp: Tiêm corticoid quá nhiều lần có thể làm sụn khớp yếu đi và khiến thoái hóa tiến triển nhanh hơn.
Teo da hoặc thay đổi sắc tố da tại vị trí tiêm: Thường gặp khi tiêm lặp lại nhiều lần ở cùng một vị trí hoặc tiêm quá nông.
Phản ứng thần kinh thực vật: Một số bệnh nhân có thể xuất hiện choáng váng, vã mồ hôi, khó thở hoặc tức ngực do lo lắng khi tiêm.
Ngoài ra, một số nơi còn tiêm những thuốc không được chỉ định tiêm vào khớp như vitamin B12 hoặc các thuốc chống viêm không steroid (NSAID). Những thuốc này không có tác dụng điều trị khi tiêm nội khớp và có thể gây phản ứng viêm mạnh, làm tổn thương sụn khớp và màng hoạt dịch, thậm chí dẫn đến viêm dính khớp.
Vì vậy, để đảm bảo an toàn, người bệnh nên thực hiện tiêm corticoid tại cơ sở y tế uy tín và theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Thời gian giữa các lần tiêm corticoid
Để đảm bảo hiệu quả điều trị, giảm nguy cơ biến chứng, các chuyên gia khuyến cáo:
Không tiêm quá ba khớp trong một lần tiêm.
Không tiêm quá ba lần trong một đợt điều trị.
Khoảng cách giữa các lần tiêm: từ 7–15 ngày.
Đợt điều trị tiếp theo chỉ nên lặp lại sau 3–6 tháng.
Trong một năm, không nên thực hiện quá 2–3 đợt tiêm.
Đặc biệt cần theo dõi sát sao thời gian giữa các lần tiêm corticoid để tránh lạm dụng gây tác dụng phụ nặng.
Loại thuốc quyết định số lần tiêm trong đợt điều trị
Tùy theo loại corticoid sử dụng, số mũi tiêm và khoảng cách giữa các mũi sẽ khác nhau. Hiện nay, tại Việt Nam thường dùng 3 loại corticoid tiêm nội khớp:
Hydrocortison acetat: có tác dụng nhanh nhưng thời gian ngắn, thường cần tiêm 3 lần/đợt, cách nhau 3–4 ngày.
Methylprednisolone (Depo-Medrol) và Betamethasone (Diprospan): thuốc tác dụng chậm, kéo dài, thường chỉ cần dưới 2 mũi/đợt, khoảng cách 7–10 ngày.
Địa chỉ tiêm corticoid uy tín
Tiêm corticoid nội khớp và phần mềm quanh khớp có thể mang lại hiệu quả giảm đau rõ rệt, nhưng cần được thực hiện đúng chỉ định và đúng kỹ thuật bởi bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn và hạn chế biến chứng.
Nếu bạn đang gặp tình trạng đau khớp gối kéo dài, sưng khớp hoặc hạn chế vận động, việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Tại Dr Knee, người bệnh sẽ được:
Thăm khám và đánh giá kỹ tình trạng khớp gối trước khi chỉ định điều trị
Tư vấn phác đồ điều trị cá nhân hóa, phù hợp với từng mức độ bệnh
Thực hiện tiêm corticoid đúng kỹ thuật, đảm bảo vô khuẩn và an toàn
Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp và hệ thống trang thiết bị hiện đại, Dr Knee hướng đến mục tiêu giúp người bệnh giảm đau hiệu quả và cải thiện khả năng vận động một cách an toàn.
Nếu cơn đau khớp gối đang ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, đừng chờ đến khi bệnh tiến triển nặng hơn – hãy chủ động thăm khám để được tư vấn và điều trị kịp thời.
