Những năm trở lại đây, huyết tương giàu tiểu cầu được ứng dụng một cách rộng rãi trong điều trị các bệnh về viêm xương khớp, thoái hóa khớp đặc biệt là thoái hóa khớp gối, hỗ trợ trẻ hóa làn da nhờ vào các ưu điểm như an toàn, hiệu quả cao. Vậy thì huyết tương giàu tiểu cầu là gì? Hãy cùng phòng khám DrKnee tìm hiểu thông qua qua bài viết dưới đây.
Huyết tương giàu tiểu cầu tự thân là gì?
Huyết tương giàu tiểu cầu (Platelet Rich Plasma – PRP) bao gồm hai thành phần chính:
Huyết tương – phần dịch của máu.
Tiểu cầu – loại tế bào máu quan trọng, không chỉ tham gia đông máu mà còn chứa các yếu tố tăng trưởng có khả năng kích thích sinh sản tế bào, tái tạo và chữa lành mô tại vùng được điều trị.
PRP đơn giản là máu có nồng độ tiểu cầu cao hơn bình thường.
Nồng Độ Tiểu Cầu Trong PRP
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, số lượng tiểu cầu trung bình khoảng 200.000 tiểu cầu/microlit máu (dao động từ 140.000–400.000).
Trong PRP, số lượng tiểu cầu cao hơn gấp 2–8 lần mức trung bình của máu tĩnh mạch, làm tăng hiệu quả kích thích lành mô.
PRP được sử dụng rộng rãi trong điều trị nhiều vấn đề:
Bệnh xương khớp, chấn thương thể thao.
Rụng tóc, trẻ hóa da trong thẩm mỹ.
Phương pháp này sử dụng chính tế bào máu của bệnh nhân, giúp tăng tốc quá trình phục hồi tổn thương, giảm nguy cơ phản ứng dị ứng.
Chất lượng và hiệu quả của một mũi tiêm PRP có thể khác nhau ở mỗi bệnh nhân, phụ thuộc vào:
Đặc điểm bệnh nhân: thành phần máu, số lượng tiểu cầu vốn khác nhau ở mỗi người.
Cách xử lý máu: quy trình ly tâm, lọc… ảnh hưởng nồng độ tiểu cầu và bạch cầu trong PRP.
Chất phụ gia: một số bác sĩ có thể thêm chất hỗ trợ nhằm tăng cường đặc tính chữa bệnh của PRP.
Nguồn gốc của huyết tương giàu tiểu cầu
PRP (Platelet-Rich Plasma) là một phương pháp điều trị y học tái tạo cơ bản được sử dụng trong nhiều lãnh vực, đặc biệt là trong thể thao và y học thẩm mỹ. PRP được chiết tách và phân lập từ máu của bệnh nhân
Tại sao PRP chữa được thoái hóa khớp?
Khi tiêm PRP vào vùng mô tổn thương, phản ứng viêm sẽ kích hoạt tiểu cầu, dẫn đến ly giải các hạt alpha. Quá trình này giải phóng nhiều loại protein đóng vai trò thiết yếu cho quá trình lành vết thương.
Nói cách khác, phục hồi mô sau viêm, chấn thương vốn là cơ chế tự nhiên của cơ thể, nhưng PRP giúp gia tăng tốc độ và hiệu quả phục hồi, nhờ các yếu tố tăng trưởng và phân tử sinh học được phóng thích từ tiểu cầu.
>> Xem thêm: Điều Trị Thoái Hóa Khớp Gối Giúp Giảm Đau Và Phục Hồi Vận Động
Tác dụng điều trị của huyết tương giàu tiểu cầu
Hiện nay, huyết tương giàu tiểu cầu đã và đang được ứng dụng rộng rãi trong điều trị nhiều bệnh lý trong đó phải kể đến điều trị viêm xương khớp và thoái hóa khớp.
Ứng dụng trong điều trị các bệnh viêm xương khớp
Các bác sĩ sử dụng liệu pháp PRP để điều trị viêm xương khớp cho rằng huyết tương giàu tiểu cầu có thể:
- Ức chế viêm và làm chậm sự tiến triển của viêm xương khớp
- Kích thích sự hình thành sụn mới
- Tăng sản xuất chất lỏng bôi trơn tự nhiên trong khớp, do đó làm giảm ma sát đau khớp
- Chứa các protein làm thay đổi các thụ thể đau của bệnh nhân và giảm cảm giác đau
Các chỉ định đề xuất điều trị bằng PRP trong viêm xương khớp
- Bệnh nhân đau nhức xương khớp ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày
- Các phương pháp điều trị khác bị thất bại ví dụ vật lí trị liệu, bệnh nhân nhạy cảm với NSAID, tiêm steroid không có tác dụng…
- Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu thường không khuyến cáo đối với những bệnh nhân viêm xương khớp nặng
Chống chỉ định đối với huyết tương giàu tiểu cầu
- Có tình trạng sức khỏe có thể xấu đi hoặc lây lan khi tiêm, chẳng hạn như nhiễm trùng đang hoạt động, bệnh di căn hoặc một số bệnh về da nhất định
- Có một số rối loạn về máu và chảy máu
- Đang điều trị chống đông máu (và không thể tạm ngừng điều trị)
- Bị thiếu máu
- Có thai
>> Xem thêm: Phòng Khám Cơ Xương Khớp Ngoài Giờ DrKnee – Địa Chỉ Uy Tín Tại TPHCM
Ứng dụng trong điều trị thoái hóa khớp
Huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) đã được chứng minh có khả năng giảm rõ rệt các triệu chứng của viêm khớp gối giai đoạn sớm, và ít nhất cho hiệu quả tương đương với tiêm axit hyaluronic hoặc steroid nội khớp trong việc kiểm soát triệu chứng.
PRP là liệu pháp can thiệp xâm lấn tối thiểu, giúp kích thích tái tạo mô tổn thương. Trong PRP, các tiểu cầu chứa các hạt alpha – khoảng 70% yếu tố tăng trưởng sẽ được giải phóng chỉ trong 10 phút đầu tiên sau khi tiêm, và gần như toàn bộ lượng còn lại sẽ được phóng thích trong vòng 1 giờ. Các yếu tố tăng trưởng này sẽ kích hoạt các tế bào tham gia vào quá trình chữa lành mô, tái tạo xương và sụn khớp.
Ưu điểm vượt trội của PRP so với các phương pháp điều trị truyền thống
Hiệu quả giảm đau nhanh chóng, cải thiện rõ rệt khả năng vận động của khớp – điều mà nhiều phương pháp khác không thể đạt được.
Theo các nghiên cứu lâm sàng, tỷ lệ bệnh nhân cải thiện rõ rệt khi tiêm PRP đạt tới 80–90%.
Tính an toàn cao: PRP được lấy trực tiếp từ máu của chính bệnh nhân, sau đó xử lý và tiêm lại tại chỗ nên gần như loại bỏ nguy cơ phản ứng dị ứng hay lây nhiễm.
Liệu trình điều trị có thể bao gồm một hoặc nhiều đợt tiêm, tùy thuộc vào mức độ thoái hóa và khả năng đáp ứng của từng bệnh nhân.
Kết luận: PRP là một lựa chọn hiệu quả, an toàn, giúp kiểm soát triệu chứng thoái hóa khớp gối, đồng thời hỗ trợ quá trình tái tạo mô sụn khớp, cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.
Ứng dụng trong thẩm mỹ da liễu
Ngày nay, khi đời sống tinh thần gia tăng sẽ kéo theo các nhu cầu về làm đẹp, thẩm mỹ thì trẻ hóa da bằng PRP ngày càng được càng được quan tâm, giúp điều trị các vấn đề về làn da. Khi được đưa vào da, các yếu tố tăng trưởng trong tiểu cầu sẽ kích thích tăng sinh collagen và hình thành các mạch máu mới giúp giảm hình thành nếp nhăn, trẻ hóa da, bảo vệ da khỏi các tác nhân oxi hóa.
Quy trình chiết tách PRP
Phương pháp phổ biến nhất để chiết tách PRP là sử dụng máy ly tâm quay mẫu máu của chính bệnh nhân. Quy trình cơ bản như sau:
Lấy mẫu máu: Bác sĩ sẽ lấy máu từ tĩnh mạch cánh tay của bệnh nhân vào lọ chuyên dụng.
Ly tâm mẫu máu
Lọ máu được đặt trong máy ly tâm quay với tốc độ cao, giúp phân tách các thành phần máu thành 3 lớp rõ rệt:
Lớp đáy: các tế bào hồng cầu (khoảng 45% thể tích máu), bị ép xuống dưới cùng.
Lớp giữa: lớp áo đệm (buffy coat) chứa bạch cầu và tiểu cầu, chiếm <1% mẫu máu.
Lớp trên: huyết tương nghèo tiểu cầu (plasma có ít tiểu cầu), chiếm khoảng 55% thể tích máu.
Ly tâm hai lần
Lần ly tâm thứ nhất: giúp tách huyết tương nghèo tiểu cầu khỏi phần còn lại.
Lần ly tâm thứ hai: tiếp tục tách để thu được huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) và loại bỏ phần hồng cầu.
Kích hoạt tiểu cầu: Thêm chất chủ vận tiểu cầu để kích hoạt quá trình đông máu, tạo gel tiểu cầu giàu yếu tố tăng trưởng.
Hoàn tất quy trình
Toàn bộ quá trình ly tâm và chuẩn bị PRP thường diễn ra trong khoảng 12 phút, tiểu cầu được cô đặc lên gấp 3–5 lần so với nồng độ tự nhiên.
Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ chuẩn bị dung dịch PRP thu được để sẵn sàng tiêm vào vùng cần điều trị.
Quy trình bảo quản PRP
Sau khi chiết tách bằng ly tâm, để đảm bảo tính toàn vẹn của các thành phần hóa học thì PRP cần được bảo quản lạnh. Mặc dù PRP có thể sử dụng ngay sau khi chiết tách, tuy nhiên trên thực tế thì PRP cần được bảo quản cho đến thời điểm sử dụng. Được biết, tiểu cầu vẫn hoạt động từ 5-7 ngày ở nhiệt độ phòng và lên đến 10 ngày ở nhiệt độ 0-6 độ C
Quy trình tiêm PRP
Quy trình tiêm PRP bao gồm 3 bước chính: lấy máu – chuẩn bị PRP – tiêm. Cụ thể:
Lấy máu: Bác sĩ lấy khoảng 15–50 mL máu từ tĩnh mạch cánh tay bệnh nhân.
Xử lý máu: Mẫu máu được đặt vào máy ly tâm để tách PRP khỏi các thành phần khác.
Chuẩn bị PRP: Huyết tương giàu tiểu cầu thu được sẽ được chuẩn bị ngay để tiêm.
Trước khi tiêm PRP:
Khu vực quanh khớp được làm sạch bằng dung dịch sát khuẩn như cồn hoặc iod.
Nếu sử dụng siêu âm hỗ trợ, một lớp gel sẽ được bôi lên vùng da tiêm, giúp đầu dò siêu âm ghi lại hình ảnh rõ nét của khớp, hỗ trợ bác sĩ xác định chính xác vị trí tiêm.
Trong quá trình tiêm PRP:
Bệnh nhân được hướng dẫn thư giãn để giảm cảm giác đau khi tiêm.
Bác sĩ sử dụng kim tiêm bơm khoảng 3–6 mL PRP vào khoang khớp.
Sau khi tiêm xong, vùng tiêm được làm sạch và băng lại.
>> Xem thêm: Hướng Dẫn Tập Vật Lý Trị Liệu Tại Nhà – 9 Bài Tập Giúp Giảm Đau Nhức
Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu ở đâu?
Hiện nay, liệu pháp PRP đang dần được phổ biến, do vậy bệnh nhân có thể dễ dàng tiêm tại các phòng khám cơ xương khớp hoặc khoa điều trị cơ xương khớp tại các bệnh viện. Để đạt được hiệu quả tối ưu thì các quy trình phải được đảm bảo thực hiện một cách chính xác.
Vì vậy, bệnh nhân hãy lựa chọn cho mình những địa chỉ tin cậy, tránh “tiền mất tật mang”. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, môi trường đạt chuẩn cùng các trang thiết bị hiện đại, phòng khám DrKnee là một trong những địa chỉ đáng tin cậy trong điều trị bằng liệu pháp PRP.
Chăm sóc sau tiêm PRP
Sau khi tiêm từ 1 -2 giờ thì bệnh nhân có thể về nhà. Nếu cảm thấy đau dữ dội hoặc gặp các tác dụng phụ thì bệnh nhân nên trở lại bệnh viện để kiểm tra. Trong vòng 6 tuần sau khi tiêm, bệnh nhân nên tránh uống thuốc viêm.
Vì huyết tương giàu tiểu cầu dược lấy và chiết tách từ chính máu của bệnh nhân cần điều trị trong điều kiện đảm bảo vô khuẩn nên liệu pháp này rất an toàn, không gây dị ứng hay các phản ứng kích thích.
Bao lâu sau tiêm PRP thấy hiệu quả?
Thực tế thì mức độ khỏi và dứt điểm các bệnh xương khớp lâu dài sẽ phụ thuộc rất lớn vào chất lượng của chế phẩm huyết tương giàu tiểu cầu sau khi chiết tách cũng như phụ thuộc vào việc tiêm đúng chuẩn vào vị trí tổn thương. Do vậy, để đạt được hiệu quả thì cần phải giám sát các quy trình thực hiện một cách chặt chẽ. Thông thường thì sau khoảng 3 tuần là bệnh nhân sẽ thấy được hiệu quả do liệu pháp mang lại và hiệu quả có thể kéo dài lên đến 6 – 9 tháng.
Hy vọng với những thông tin mà phòng khám DrKnee vừa cung cấp sẽ giúp bạn có thêm kiến thức về liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu. Nếu bạn có nhu cầu điều trị các bệnh lý về cơ xương khớp, đừng ngần ngại hãy liên hệ với drknee.vn để được tư vấn một cách sớm nhất.
Tài liệu tham khảo
- Chuyên sâu thoái hóa khớp gối – DrKnee
- Glynn LG, Mustafa A, Casey M, Krawczyk J, Blom J, Galvin R, Hannigan A, Dunne CP, Murphy AW, Mallen C. Platelet-rich plasma (PRP) therapy for knee arthritis: a feasibility study in primary care. Pilot Feasibility Stud.
- https://tamanhhospital.vn/dieu-tri-chan-thuong-the-thao-prp/
- https://www.vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/ung-dung-cua-huyet-tuong-giau-tieu-cau-prp-trong-dieu-tri/
- http://bvtamtrisaigon.com.vn/vn/lieu-phap-huyet-tuong-giau-tieu-cau-dieu-tri-benh-ly-co-xuong-khop.html
