Tràn dịch khớp gối xảy ra khi lượng dịch hoạt dịch trong ổ khớp tăng lên bất thường, khiến khớp gối sưng đau, căng tức và vận động khó khăn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chọc hút dịch khớp gối nhằm giảm áp lực trong khớp, cải thiện triệu chứng và lấy mẫu dịch để xác định nguyên nhân gây bệnh. Vậy dịch khớp gối bao nhiêu thì phải hút? Hãy cùng DrKnee tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Dịch hoạt dịch khớp gối bao nhiêu là bình thường?
Ở người khỏe mạnh, trong khớp gối luôn tồn tại một lượng nhỏ dịch hoạt dịch, trung bình khoảng 2–4 ml. Mặc dù chỉ chiếm một thể tích rất nhỏ, nhưng dịch hoạt dịch lại đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động bình thường của khớp gối và bảo vệ sụn khớp khỏi tổn thương khi vận động.
Dịch hoạt dịch được tiết ra từ màng hoạt dịch và có nhiều chức năng thiết yếu, bao gồm:
- Bôi trơn khớp, giúp các bề mặt sụn trượt lên nhau một cách êm ái, giảm ma sát khi đi lại, chạy hoặc leo cầu thang.
- Nuôi dưỡng sụn khớp, cung cấp oxy và các chất dinh dưỡng cần thiết vì sụn khớp không có hệ thống mạch máu nuôi trực tiếp.
- Hấp thu và phân tán lực tác động, góp phần giảm áp lực lên khớp gối trong quá trình đứng, đi lại hoặc chơi thể thao.
- Hỗ trợ bảo vệ khớp, giúp duy trì môi trường ổn định bên trong bao khớp và giảm nguy cơ tổn thương sụn.
Khi khớp bị tổn thương do thoái hóa, chấn thương, viêm hoặc nhiễm khuẩn, màng hoạt dịch sẽ tăng tiết dịch. Nếu lượng dịch vượt quá khả năng chứa của bao khớp, người bệnh sẽ xuất hiện tình trạng tràn dịch khớp gối với biểu hiện sưng, đau và hạn chế vận động.
Dịch khớp gối bao nhiêu thì phải hút?
Không có một lượng dịch khớp gối (ml) cố định để quyết định có cần hút dịch khớp gối hay không. Đây là nguyên tắc quan trọng trong thực hành lâm sàng mà nhiều người bệnh thường hiểu chưa đúng.
Trên thực tế, bác sĩ không căn cứ vào việc khớp có 10 ml, 20 ml hay 50 ml dịch để chỉ định chọc hút. Thay vào đó, quyết định điều trị được đưa ra sau khi đánh giá toàn diện các yếu tố như:
- Mức độ đau và sưng của khớp gối.
- Khớp có căng tức nhiều hay không.
- Khả năng đi lại và gập duỗi gối.
- Nguyên nhân gây tràn dịch.
- Kết quả khám lâm sàng và siêu âm khớp.
Ví dụ, có bệnh nhân chỉ có một lượng dịch không nhiều nhưng đau dữ dội do viêm màng hoạt dịch cấp, trong khi người khác có lượng dịch lớn hơn lại chỉ cảm thấy nặng gối và vẫn đi lại được. Vì vậy, triệu chứng lâm sàng luôn quan trọng hơn con số về thể tích dịch.
Vì sao không thể dựa vào số ml để quyết định hút dịch?
Thực tế, không có hướng dẫn chuyên môn nào quy định rằng tràn dịch 20 ml hay 30 ml thì bắt buộc phải hút. Nguyên nhân là vì thể tích dịch không phản ánh đầy đủ mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Một số yếu tố ảnh hưởng đến quyết định điều trị gồm:
- Kích thước bao hoạt dịch: Người có thể trạng lớn thường chứa được nhiều dịch hơn mà chưa gây đau rõ.
- Vị trí dịch tích tụ: Dịch tập trung ở khoang trên xương bánh chè hoặc phía sau gối có thể gây triệu chứng khác nhau.
- Nguyên nhân gây tràn dịch: Dịch do nhiễm khuẩn, gout hay chảy máu trong khớp cần được xử trí khác với dịch do thoái hóa.
- Tình trạng viêm: Mức độ viêm màng hoạt dịch có thể khiến người bệnh đau nhiều dù lượng dịch không lớn.
Do đó, việc chỉ nhìn vào con số ml trên phiếu siêu âm để quyết định có hút dịch hay không là không chính xác.
Những trường hợp bác sĩ thường chỉ định hút dịch khớp gối
Không phải mọi trường hợp tràn dịch khớp gối đều cần chọc hút dịch. Trên thực tế, bác sĩ sẽ cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ của thủ thuật trước khi đưa ra chỉ định. Mục tiêu của việc hút dịch không chỉ giúp giảm áp lực trong khớp mà còn hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Một số trường hợp bác sĩ thường chỉ định chọc hút dịch khớp gối gồm:
- Dịch khớp nhiều gây sưng đau: Khi khớp gối sưng to, căng tức, đau nhiều hoặc hạn chế vận động, chọc hút dịch giúp giảm áp lực trong khớp và cải thiện triệu chứng.
- Nghi ngờ nhiễm khuẩn khớp: Trường hợp khớp gối sưng nóng, đỏ, đau dữ dội hoặc kèm sốt, bác sĩ sẽ lấy dịch khớp để xét nghiệm, cấy vi khuẩn và xác định hướng điều trị phù hợp.
- Nghi ngờ gout hoặc giả gout: Dịch khớp được lấy để tìm tinh thể urat hoặc tinh thể calci pyrophosphat (CPPD), giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây viêm khớp gối.
- Chảy máu trong khớp sau chấn thương: Thường gặp ở người bị đứt dây chằng, rách sụn chêm hoặc gãy xương quanh khớp. Hút dịch giúp giảm căng khớp và hỗ trợ đánh giá tổn thương.
- Trước khi tiêm thuốc nội khớp: Nếu khớp có nhiều dịch, bác sĩ có thể hút bớt dịch trước khi tiêm acid hyaluronic hoặc corticosteroid nhằm tạo điều kiện để thuốc phát huy hiệu quả tốt hơn.
Hút dịch khớp gối có nguy hiểm không?
Hút dịch khớp gối là thủ thuật tương đối an toàn khi được thực hiện đúng kỹ thuật và đảm bảo vô khuẩn. Thủ thuật thường diễn ra trong khoảng 5–10 phút, giúp giảm nhanh cảm giác căng tức và đau do tràn dịch.
Tuy nhiên, giống như các thủ thuật xâm lấn khác, chọc hút dịch vẫn có thể gặp một số biến chứng như:
- Nhiễm trùng khớp (hiếm gặp).
- Chảy máu hoặc bầm tím tại vị trí chọc.
- Đau nhẹ sau thủ thuật.
- Tái tràn dịch nếu nguyên nhân gây bệnh chưa được điều trị.
Để hạn chế nguy cơ biến chứng, người bệnh nên thực hiện chọc hút dịch tại cơ sở y tế uy tín và tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau thủ thuật. Đồng thời, cần điều trị nguyên nhân gây tràn dịch để giảm nguy cơ tái phát.
Điều trị nguyên nhân giúp hạn chế tràn dịch khớp gối tái phát
Chọc hút dịch khớp gối chỉ là biện pháp giảm triệu chứng và hỗ trợ chẩn đoán, không điều trị được nguyên nhân gây bệnh. Sau khi hút dịch, màng hoạt dịch vẫn có thể tiếp tục tiết dịch nếu tổn thương bên trong khớp chưa được kiểm soát. Vì vậy, nhiều người bệnh gặp tình trạng tràn dịch tái phát sau một thời gian nếu chỉ hút dịch mà không điều trị nguyên nhân.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với nguyên nhân gây tràn dịch, chẳng hạn như:
- Thoái hóa khớp gối: Kết hợp dùng thuốc, vật lý trị liệu, kiểm soát cân nặng và tiêm nội khớp khi có chỉ định.
- Viêm màng hoạt dịch: Điều trị tình trạng viêm và loại bỏ các yếu tố kích thích màng hoạt dịch tăng tiết dịch.
- Gout hoặc giả gout: Kiểm soát nồng độ acid uric và điều trị các đợt viêm cấp để hạn chế tái phát.
- Viêm khớp dạng thấp: Sử dụng thuốc điều trị chuyên biệt nhằm kiểm soát phản ứng viêm và bảo vệ khớp.
- Chấn thương khớp gối: Điều trị tổn thương dây chằng, sụn chêm hoặc các cấu trúc liên quan để ngăn dịch tiếp tục tích tụ.
Tại Dr Knee, sau khi đánh giá nguyên nhân gây tràn dịch, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa cho từng người bệnh. Mục tiêu không chỉ là giảm sưng đau trước mắt mà còn kiểm soát nguyên nhân, phục hồi chức năng khớp và hạn chế tối đa nguy cơ tràn dịch khớp gối tái phát.
