Hiện nay, các bệnh về cơ xương khớp cũng như việc phục hồi chức năng của người bệnh đang rất được coi trọng, trong đó siêu âm trị liệu là một trong những phương pháp được đánh giá điều trị an toàn và đem lại hiệu quả cao cho người bệnh trong việc phục hồi nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống của họ. Cùng phòng khám DrKnee tìm hiểu về siêu âm trị liệu trong điều trị thoái hóa khớp nhé!
Sóng siêu âm là gì?
Âm là dao động cơ học của vật chất trong môi trường giãn nở. Âm thanh có tần số từ 20–20.000 Hz nằm trong phạm vi tai người có thể nghe được. Sóng siêu âm được định nghĩa là âm có tần số trên 20.000 Hz, vượt ngưỡng nghe của tai người.
Sóng siêu âm được tạo ra khi dòng điện xoay chiều tác động lên các tinh thể trong đầu phát máy siêu âm, làm các tinh thể giãn nở tương ứng, từ đó hình thành sóng siêu âm.
Sóng siêu âm là dao động áp lực theo chiều dọc, nhờ đó có khả năng tác động sâu tại vùng điều trị. Trong y học, sóng siêu âm với tần số từ 0,7–3 MHz thường được sử dụng hỗ trợ điều trị trong phục hồi chức năng, vật lý trị liệu, cơ xương khớp.
>> Xem thêm: Hướng Dẫn Tập Vật Lý Trị Liệu Tại Nhà – 9 Bài Tập Giúp Giảm Đau Nhức
Sóng siêu âm có nguy hiểm không?
Hiện nay, sóng siêu âm được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như y tế, công nghệ, cơ khí… Nhờ những ứng dụng tuyệt vời, việc sóng siêu âm trở nên phổ biến là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn lo ngại về mức độ an toàn và khả năng gây hại của sóng siêu âm.
Theo y văn và thực tế lâm sàng, sóng siêu âm dùng trong chẩn đoán và điều trị y tế có độ an toàn rất cao, hầu như không gây tác dụng bất lợi cho bệnh nhân. Về bản chất, sóng siêu âm là sóng âm tần số rất cao, vượt ngưỡng nghe của con người, nên hoàn toàn vô hại khi được sử dụng đúng cách.
Tuy nhiên, mức độ gây hại của sóng siêu âm còn phụ thuộc vào:
Lĩnh vực sử dụng (y tế, nghiên cứu, công nghiệp…).
Tần số sóng.
Thời gian tiếp xúc (ngắn hay dài).
Tác hại của sóng siêu âm với con người và môi trường rất hiếm gặp, chỉ được ghi nhận trong một số nghiên cứu nhỏ và chưa được chứng minh trên lâm sàng, như:
Nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nam giới nếu tiếp xúc kéo dài ở cường độ cao.
Có thể gây hại cho thai nhi khi lạm dụng không đúng chỉ định.
Ảnh hưởng sức khỏe nếu tiếp xúc quá mức, không tuân theo hướng dẫn chuyên viên y tế.
Những tác hại tiềm ẩn này chủ yếu nhằm cảnh báo người sử dụng cần tuân thủ đúng chỉ định và thời gian tiếp xúc.
Trên thực tế, sóng siêu âm y học đã được chứng minh an toàn qua hàng chục năm ứng dụng lâm sàng, đặc biệt trong chẩn đoán hình ảnh và siêu âm trị liệu. Bên cạnh y học, sóng siêu âm còn được sử dụng hiệu quả trong nhiều ngành khác như nông nghiệp, công nghiệp, khoa học, nhờ tính an toàn và hiệu quả cao.
Siêu âm trị liệu là gì?
Thế nào là siêu âm trị liệu
Siêu âm trị liệu là phương pháp điều trị thường được sử dụng trong vật lý trị liệu và phục hồi chức năng. Đây là liệu pháp sử dụng sóng siêu âm tần số cao từ 1–3 MHz để điều trị các bệnh lý liên quan đến mô mềm như cơ, gân, khớp, dây chằng.
Phương pháp này đã được áp dụng từ lâu, cung cấp nhiệt sâu cho các mô mềm, đồng thời đưa năng lượng vào trong cơ thể để hỗ trợ quá trình điều trị.
Quy trình siêu âm trị liệu cơ bản bao gồm các bước:
Bôi một lượng gel phù hợp lên vùng cần điều trị để dẫn truyền sóng siêu âm hiệu quả.
Lựa chọn các thông số và đầu siêu âm phù hợp với tình trạng của người bệnh.
Đặt đầu siêu âm lên vùng điều trị, khởi động máy và di chuyển đầu siêu âm trong phạm vi đã được chỉ định, theo thời gian do bác sĩ điều trị hướng dẫn.
Kết thúc, tháo các vật dụng, vệ sinh vùng điều trị và đánh giá sự cải thiện triệu chứng của người bệnh.
Sau mỗi buổi điều trị, đa số người bệnh cảm thấy thoải mái, dễ chịu, giảm đau, giãn cơ, từ đó cải thiện tinh thần và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa siêu âm trị liệu và siêu âm chẩn đoán:
Siêu âm trị liệu: Là phương pháp điều trị bệnh bằng sóng siêu âm tần số cao.
Siêu âm chẩn đoán: Là kỹ thuật hình ảnh dùng để quan sát bên trong cơ thể, hỗ trợ bác sĩ xác định chính xác tình trạng bệnh để đưa ra hướng điều trị.
Vai trò của siêu âm trị liệu trong điều trị và phục hồi
Siêu âm trị liệu đã được sử dụng từ lâu trong y học, mang lại hiệu quả đáng tin cậy trong phục hồi chức năng, giảm đau, hỗ trợ điều trị, giúp người bệnh tuân thủ phác đồ và rút ngắn thời gian hồi phục.
Vai trò chính của siêu âm trị liệu là kích thích phục hồi mô mềm, nhờ các tác dụng sinh học của sóng siêu âm:
Tác dụng cơ học: Tăng tính thẩm thấu, khuếch tán, thúc đẩy quá trình tái tạo mô.
Tác dụng nhiệt: Làm nóng sâu, tăng nhiệt độ tế bào, thúc đẩy chuyển hóa năng lượng, dinh dưỡng, hỗ trợ chữa lành.
Sóng siêu âm đi vào vùng tổn thương (nếu áp dụng đúng cách), tăng lưu lượng máu, cải thiện tuần hoàn, giúp giảm đau, tăng khả năng vận động.
Siêu âm trị liệu được chỉ định cho nhiều tình trạng như:
Viêm bao hoạt dịch, viêm gân, căng cơ, rách cơ.
Chấn thương dây chằng.
Đau lưng, đau đầu gối, bong gân, đau mãn tính ở cơ xương khớp.
Nhiều nghiên cứu cho thấy siêu âm trị liệu an toàn, giúp tăng độ đàn hồi mô, tuần hoàn, giảm đau, giảm viêm, hỗ trợ phục hồi nhanh chóng.
Tác dụng của siêu âm trị liệu
Siêu âm trị liệu là phương pháp vật lý trị liệu phục hồi được sử dụng rộng rãi, giúp kích thích các mô dưới bề mặt da, tác động sâu vào cơ thể để giảm đau, giãn cơ, thư giãn thần kinh. Nhờ sự giãn nở và co lại của tinh thể tạo sóng siêu âm, khi tác động lên mô mềm sẽ tạo ra hai hiệu ứng: cơ học và nhiệt.
Cung cấp nhiệt sâu cho gân, cơ, dây chằng, giúp:
Tăng tuần hoàn máu cục bộ: Nhiệt độ cao làm tăng tính thấm mạch máu, cải thiện lưu thông máu đến các mô.
Giảm đau, giảm viêm: Tác dụng trực tiếp lên cảm thụ thần kinh, hỗ trợ điều trị viêm cơ, viêm khớp, chấn thương.
Tăng độ đàn hồi, linh hoạt: Kích thích các cảm thụ thần kinh, cải thiện biên độ vận động.
Phục hồi mô mềm, tái tạo chức năng: Kích thích tái tạo, giúp mô tổn thương mau lành, cải thiện khả năng vận động.
Tăng hiệu quả điều trị: Khi tích hợp siêu âm vào kế hoạch điều trị, giúp rút ngắn thời gian phục hồi, giảm đau hiệu quả.
Sóng siêu âm đưa năng lượng vào cơ thể, sự giãn nở và co lại làm tăng tốc độ hồi phục mô bị thương. Dao động và biến đổi áp suất giữa các mô giúp tăng tính thấm màng tế bào, khuếch tán, thẩm thấu, từ đó đẩy nhanh quá trình chữa lành, trao đổi chất, dinh dưỡng và tái sinh mô.
Theo dõi sau khi siêu âm trị liệu
Trao đổi cùng bác sĩ sau khi thực hiện xong
Trong quá trình điều trị bằng siêu âm trị liệu, hầu như bạn sẽ không cảm thấy bất kỳ điều gì, ngoại trừ cảm giác nóng nhẹ hoặc ngứa ran quanh khu vực điều trị.
Tuy nhiên, nếu sử dụng liệu pháp quá lâu hoặc cường độ mạnh, thời gian chăm sóc sức khỏe có thể kéo dài. Vì vậy, cần trao đổi với bác sĩ để hiểu rõ tình trạng phục hồi cũng như hiệu quả điều trị.
Siêu âm trị liệu không phải lúc nào cũng hiệu quả với tất cả mọi người, nhưng có thể đáng thử nếu bạn bị đau mãn tính, kéo dài. Một số người cho rằng lợi ích của siêu âm với cơn đau mãn tính là do hiệu ứng giả dược. Tuy nhiên, nếu phương pháp này giúp bạn giảm đau, thì đó vẫn là một lựa chọn điều trị phù hợp.
Siêu âm là phương pháp điều trị an toàn và ít gây hại trong vật lý trị liệu. Dù vậy, có một số trường hợp tuyệt đối không nên sử dụng, chẳng hạn:
Vùng cơ thể có khối u ác tính (ung thư).
Trẻ nhỏ.
Ngoài những trường hợp đặc biệt này, siêu âm trị liệu có thể được sử dụng an toàn để làm nóng và hỗ trợ điều trị các vùng bị thương trên cơ thể.
Hy vọng những thông tin DrKnee chia sẻ giúp bạn có thêm kiến thức về siêu âm trị liệu. Để được tư vấn và thăm khám chi tiết về tình trạng sức khỏe, lộ trình điều trị bằng siêu âm, bạn có thể liên hệ tại website DrKnee.vn.
Tài Liệu Tham Khảo
- Chuyên sâu thoái hóa khớp gối – DrKnee
- https://www.physio-pedia.com/Therapeutic_Ultrasound
- https://www.healthline.com/health/therapeutic-ultrasound
- https://benhviendakhoangatuho.com/tin-tuc/sieu-am-tri-lieu-la-gi-tac-dung-cua-sieu-am-tri-lieu-trong-cham-soc-suc-khoe/
- https://sisvietnam.vn/vat-ly-tri-lieu-bang-phuong-phap-sieu-am-tri-lieu/
