Thoái hóa cột sống từ xưa đến nay luôn là một bệnh phổ biến đối với người cao tuổi, đặc biệt ở những người có sự hoạt động quá mức trong một khoảng thời gian dài. Tuy nhiên hiện nay, bệnh đang ngày dần tăng lên ở độ tuổi trẻ hơn rất nhiều. Cho nên, chúng ta cần tìm hiểu các nguyên nhân, các phương pháp để kiểm soát được các nguy cơ gây nên thoái hóa cột sống ở bản thân chúng ta. 

Thoái hoá cột sống cổ

Thoái hóa cột sống cổ xảy ra ở những đốt sống bị tổn thương thuộc cổ, thông thường đó là những thoái hóa đốt trong đoạn C5 đến C7 của cột sống, khi đó những tổn thương gây ra có thể ảnh hưởng xung quanh vai gáy của người bệnh rất nhiều

Thoái hoá cột sống thắt lưng

Thoái hóa cột sống thắt lưng xảy ra ở những đốt sống bị tổn thương thuộc phần thắt lưng, thông thường đó là những thoái hóa đốt trong đoạn L1 đến L5 của cột sống, khi đó những tổn thương gây ra có thể ảnh hưởng thắt lưng và nặng thêm gây ảnh hưởng xuyến bẹn và chân của người bệnh

Triệu chứng thoái hóa cột sống

Mặc dù triệu chứng của thoái hóa cột sống nhìn chung khá tương đồng, nhưng tùy thuộc vào vị trí bị thoái hóa (cổ, lưng, thắt lưng…) mà biểu hiện cụ thể sẽ khác nhau tại từng vùng cơ thể. Dưới đây là các dấu hiệu điển hình người bệnh thường gặp:

Đau nhức khi vận động

• Người bệnh cảm thấy đau dữ dội hoặc âm ỉ, đặc biệt khi thực hiện các động tác như cúi người, xoay người đột ngột, vặn cổ hoặc lưng quá mức.

• Cơn đau có xu hướng giảm bớt khi nghỉ ngơi hoặc giảm vận động.

Khó chọn tư thế đứng – ngồi – nằm

• Do tình trạng mỏi và căng cơ, người bệnh khó duy trì một tư thế trong thời gian dài.

• Việc chọn tư thế ngủ hoặc ngồi làm việc trở nên khó khăn, dễ mỏi và đau

Đau mỏi lưng dưới kéo dài

• Đặc biệt thường gặp ở người bị thoái hóa cột sống thắt lưng.

• Cơn đau kéo dài liên tục, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng sống.

Âm thanh “lục cục” khi cử động

• Do khớp cột sống bị khô, thiếu dịch bôi trơn nên khi vận động mạnh như cúi, ưỡn, xoay… sẽ nghe tiếng lạo xạo, lục cục.

• Tiếng càng rõ nếu tình trạng khô khớp nghiêm trọng.

Biến dạng cột sống – cong vẹo

• Ở giai đoạn nặng, cột sống có thể bị nghiêng hoặc vẹo, dễ nhận thấy bằng mắt thường.

• Người bệnh có thể bị lệch cổ, vẹo lưng, mất dáng đứng tự nhiên.

Viêm, sưng, đau khi ấn vào

• Khi bệnh kéo dài, vùng cột sống bị thoái hóa có thể xuất hiện sưng, nóng và đau nhiều khi sờ chạm.

• Đây là dấu hiệu cho thấy có thể đã có viêm hoặc tổn thương sâu ở mô quanh đốt sống.

Một số biểu hiện và triệu chứng khác ở từng vị trí thoái hóa

• Thoái hóa cột sống thắt lưng: Vùng phía dưới lưng của bạn sẽ bị đau nhiều hơn, cụ thể là các bộ phận bẹn, lưng dưới. Nếu tình trạng nặng nữa sẽ lan sang đến bắp chân và cẳng chân của bạn. 

• Thoái hóa cột sống cổ: Khó chịu nhất chính là khu vực cổ vai. Dần là tới đau khu vực lưng trên và lan xuống khu vực lưng dưới. Nếu tình trạng nặng thêm thì sẽ lan sang các cánh tay và bàn tay của bạn. Ở một số người bệnh, thường có thể gặp tình trạng đau đầu kèm theo khi đau cột sống cổ.

Nguyên nhân thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống được gây ra bởi rất nhiều nguyên nhân, có thể nguyên nhân từ tuổi tác, tổn thương không chữa trị hay có thể do sự vận động không đúng mức trong thời gian lâu dài, cụ thể được ghi nhận như sau:

Tuổi tác cao

• Đây là yếu tố hàng đầu. Người từ 60 tuổi trở lên có nguy cơ thoái hóa cột sống rất cao do quá trình lão hóa tự nhiên.

• Tuy nhiên, hiện nay độ tuổi mắc bệnh đang ngày càng trẻ hóa, nhiều trường hợp đã được chẩn đoán từ 40–50 tuổi.

Sai tư thế kéo dài

• Ở người trẻ, ngồi sai tư thế, đứng lâu sai cách, cúi gập người trong thời gian dài là nguyên nhân thường gặp.

• Thói quen sinh hoạt và làm việc thiếu khoa học dẫn đến cong vẹo cột sống, về lâu dài gây thoái hóa tại vùng chịu lực.

Hậu phẫu không chăm sóc đúng: Người có tiền sử phẫu thuật cột sống (cổ, thắt lưng…) nếu không tuân thủ hướng dẫn phục hồi chức năng sau mổ sẽ rất dễ bị thoái hóa tại vùng phẫu thuật.

Chấn thương do thể thao quá mức

• Những người chơi thể thao nặng hoặc luyện tập cường độ cao, thường xuyên bị chấn thương cột sống, có nguy cơ thoái hóa sớm.

• Thoái hóa thường gặp ở vùng cổ và thắt lưng, do đây là hai khu vực vận động linh hoạt và chịu nhiều áp lực.

>> Xem thêm: Thoái Hóa Cột Sống Có Nên Tập Yoga Không – Tác Động Của Yoga Đối Với Cột Sống

Bệnh thoái hóa cột sống có nguy hiểm không? 

Bất kì một bệnh nào nếu không được điều trị kịp thời, để quá lâu dài đều có những nguy hiểm nhất định. Đối với thoái hóa cột sống nếu như không phát hiện và điều trị nhanh chóng thì có thể gây nên những trường hợp nghiêm trọng khác như: 

Chèn ép rễ thần kinh: Trường hợp hay gặp và gây nguy hiểm đối với những người bị thoái hóa cột sống là bị chèn ép rễ thần kinh. Khi đó, ngoài việc đau nhiều hơn thì người bệnh còn có cảm giác tê và ngứa, liên đới đến các bệnh khác liên quan đến dây thần kinh như: Hội chứng cổ vai gáy làm khó sinh hoạt và luôn mệt mỏi, làm thần kinh tọa cũng bị đau nhiều và nếu nặng nhất thì tổn thương dây thần kinh dẫn đến tàn phế. 

Gây thoát vị đĩa đệm: Ở thoái hóa cột sống nặng là tiền đề gây nên việc thoái vị đĩa đệm. Khi đó các chất nhầy phía bên ngoài lớp cột sống sẽ bị tổn thương, đĩa đệm sẽ di chuyển làm dẫn đến tình trạng thoái vị xảy ra. 

Gai cột sống: Đó là tình trạng hình thành gai xương ở những trường hợp cột sống bị tổn thương sụn và khô dịch nhờn. Khi đó những cơn đau do ma sát với gai xương xảy ra thường xuyên hơn và gây khó chịu rất nhiều đối với người bệnh. 

Gây trượt đốt sống: Đây là tình trạng cột sống có sự di chuyển bất thường, thường di chuyển ra phía trước hoặc phía sau của thân đốt sống, không còn liền khớp với đốt sống bên dưới. Nguyên nhân chủ yếu do khi thoái hóa cột sống, dây chằng ở đây sẽ yếu dần, không giữ nổi đốt sống gây nên biến chứng trượt đốt sống.

Hẹp ống sống: Khi thoái hóa khớp nặng, gai xương được hình thành. Khi đó, các gai xương này lớn lên bị phát triển lên làm ảnh hưởng chèn ép đến ống của cột sống, gây hẹp ống sống và nặng hơn là chèn ép tủy sống. Ngoài ra, khi thoái hóa cột sống nặng, sự tổn thương hệ thống dây chằng sẽ xuất hiện hoặc gây dày dây chằng làm gây nên hẹp ống sống.

>> Xem thêm: Một Số Nguyên Tắc Sinh Hoạt Cho Người Thoái Hóa Khớp Cần Lưu Ý

Hình ảnh học liên quan

Hiện nay có rất nhiều phương pháp hỗ trợ cho việc chẩn đoán bệnh lý thoái hóa cột sống hiện nay, chúng có thể giúp cho người bệnh đánh giá được các mức độ nặng nhẹ của thoái hóa, có thể kể đến như:

Chụp X-quang: Đây là phương pháp để ghi nhận lại những tình trạng có thể bị biến chứng của thoái hóa cột sống như tình trạng của đĩa đệm, sự xuất hiện của gai xương hay có thể giúp xem được mức độ hẹp rộng của khe khớp.

Chụp CT: Ở phương pháp này sẽ nhận được hình ảnh rõ hơn về các vấn đề nêu như chụp X quang. Từ đó giúp chắc chắn chẩn đoán chính xác nhất cho người bệnh.

Chụp MRI: phương pháp này rõ hơn nữa về tình trạng cột sống của người bệnh. Ngoài các vấn đề như trên, chúng ta còn có thể thấy được các tình trạng của một số bộ phận xung quanh như cơ bắp, dây chằng hay cả gân của người bệnh.

Phương pháp chụp cắt lớp vi tính phát xạ đơn: Đây là trường hợp có thể cho biết được những đốt sống nào đang bị tổn thương rõ rệt của người bệnh. Thông thường, bác sĩ và các chuyên gia thường kết hợp với chụp X quang để đánh giá chính xác nhất tình trạng thoái hóa cột sống.

>> Xem thêm: Thoái Hóa Cột Sống Ở Dân Văn Phòng: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Các Biện Pháp Khắc Phục

Một số hình ảnh về thoái hóa cột sống được ghi nhận

Điều trị thoái hóa cột sống

Mục tiêu điều trị 

• Giảm đau tại vùng cột sống.

• Duy trì hoặc phục hồi chức năng vận động.

• Hạn chế tổn thương tiến triển làm ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng cột sống.

• Ngăn ngừa biến dạng như vẹo cột sống, sai lệch trục.

• Cải thiện chất lượng cuộc sống và khả năng sinh hoạt hằng ngày cho người bệnh.

• Hướng dẫn bệnh nhân và người thân về các biện pháp hỗ trợ điều trị, chăm sóc và phòng ngừa tại nhà.

Đối với điều trị không dùng thuốc

Bên cạnh điều trị bằng thuốc và phẫu thuật, việc chăm sóc cơ thể đúng cách đóng vai trò nền tảng trong điều trị thoái hóa cột sống. Dưới đây là các phương pháp hỗ trợ cần được thực hiện thường xuyên và có định hướng:

1. Dinh dưỡng hợp lý

• Bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D, collagen type II, magie, omega-3 và protein từ nguồn thực phẩm tự nhiên.

• Ưu tiên sử dụng các loại thực phẩm như cá biển, rau xanh đậm, trái cây tươi, các loại hạt và sữa.

• Hạn chế thức ăn chứa nhiều chất béo bão hòa, đường tinh luyện, đồng thời tránh rượu bia và thuốc lá.

2. Luyện tập – vận động điều độ

• Tăng cường vận động nhẹ nhàng như tập vật lý trị liệu, yoga, đi bộ, đạp xe,… để cải thiện chức năng cột sống.

• Điều chỉnh tư thế ngồi, nằm, đứng đúng chuẩn; tránh ngồi lâu một chỗ hoặc mang vác nặng sai tư thế.

• Duy trì thói quen tập luyện mỗi ngày với cường độ vừa phải, kết hợp với thời gian nghỉ ngơi hợp lý.

3. Chườm nóng hoặc lạnh

• Chườm nóng giúp tăng tuần hoàn máu, làm mềm cơ, giảm đau và co cứng.

• Chườm lạnh phù hợp với tình trạng đau cấp, sưng viêm nhằm giảm sưng và tê buốt.

• Mỗi lần chườm nên kéo dài khoảng 15–20 phút, ngày 2–3 lần tùy mức độ triệu chứng.

4. Châm cứu

• Áp dụng trong các trường hợp phù hợp theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

• Châm cứu giúp lưu thông khí huyết, giảm đau, giải phóng cơ và tăng độ linh hoạt.

• Nên được thực hiện bởi các bác sĩ y học cổ truyền có chuyên môn.

5. Massage trị liệu và vật lý trị liệu chuyên sâu

• Xoa bóp đúng kỹ thuật giúp giảm đau cơ, giảm co cứng và cải thiện tuần hoàn vùng cột sống.

• Các phương pháp vật lý trị liệu như kéo giãn cột sống, điện trị liệu, sóng xung kích,… giúp phục hồi chức năng vận động.

• Cần có sự hướng dẫn và theo dõi từ bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu.

Đối với điều trị nội khoa

Có rất nhiều thuốc được chỉ định cho điều trị thoái hóa cột sống. Có thể kể đến thuốc kháng viêm không steroid, các thuốc giảm đau đường uống như paracetamol, tramadol; các nhóm thuốc tiêm trong khớp như corticoid và một số nhóm thuốc khác như: thuốc giãn cơ, thuốc dùng ngoài khác. 

Đối với điều trị ngoại khoa

Phẫu thuật được xem là lựa chọn sau cùng, chỉ định khi các phương pháp điều trị nội khoa và vật lý trị liệu không còn hiệu quả. Khi các đốt sống bị tổn thương nghiêm trọng, không còn khả năng phục hồi, bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật thay thế bằng các vật liệu nhân tạo chuyên dụng. Mục tiêu là phục hồi cấu trúc cột sống, giải phóng chèn ép và cải thiện khả năng vận động.

Trong các trường hợp này, điều trị nội khoa và vật lý trị liệu không còn mang lại hiệu quả. Phẫu thuật là phương pháp duy nhất giúp:

• Loại bỏ khối thoát vị chèn ép thần kinh

• Mở rộng ống sống bị hẹp

• Cố định lại các đốt sống bị trượt

• Thay thế đĩa đệm hoặc đốt sống bằng vật liệu y học tương thích sinh học

Tùy theo tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định loại hình can thiệp phù hợp như:

• Phẫu thuật giải ép thần kinh

• Cắt bỏ đĩa đệm thoát vị và hàn xương liên đốt

• Thay đốt sống nhân tạo

• Cố định cột sống bằng vít và nẹp chuyên dụng

Nhìn chung, phẫu thuật không chỉ giải quyết các biến chứng nguy hiểm mà còn cải thiện chất lượng sống, giúp người bệnh phục hồi khả năng vận động và hạn chế nguy cơ tàn tật lâu dài.

Các biện pháp hạn chế triệu chứng

Sinh hoạt, lối sống

Việc thay đổi sinh hoạt là rất cần thiết đối với thoái hóa nói chung và thoái hóa cột sống nói riêng. Tất cả các bệnh nhân bị hoặc có nguy cơ thoái hóa cột sống luôn được khuyến khích thay đổi lối sống. Các bài tập thể dục nâng cao sức bền và sức mạnh là cần thiết nhưng nên thực hiện một cách vừa phải như: đi bộ, bơi lội hay yoga. Cần lưu ý các tư thế hoàn chỉnh nhất tránh cho việc vẹo hay sai lệch cột sống cổ và thắt lưng

Vật lý trị liệu 

Các bài tập vật lý trị liệu được thực hiện thường xuyên, từ 3 đến 4 lần mỗi tuần sẽ giúp bạn cải thiện chức năng về thể chất, giúp giảm đau hiệu quả, giảm tần suất dùng các thuốc giảm đau được bác sĩ chỉ định. Chúng giúp cho giảm bớt các áp lực và trọng lượng lên cột sống và đĩa đệm của bạn. Đặc biệt, trên thế giới luôn khuyến cáo người bệnh thoái hóa cột sống nên luyện tập cùng với chuyên gia có uy tín và cần duy trình vật lý trị liệu thường xuyên ngay tại gia đình của bạn. 

Hy vọng những thông tin mà DrKnee chia sẻ trên đây giúp các bạn có đủ kiến thức hiểu biết về thoái hóa cột sống. Để được tư vấn và thăm khám về các tình trạng sức khỏe của bạn, bạn có thể liên hệ với chúng tôi tại đây: Phòng khám DrKnee, website: https://drknee.vn/ 

[Giải đáp] Thay Khớp Gối Có Được Bảo Hiểm Chi Trả Lại Không? Mẹo Chữa Tràn Dịch Khớp Gối Bằng Ngải Cứu Phương Pháp Đông Y Hiệu Quả Đơn Giản Loãng Xương Ở Người Cao Tuổi – Nguyên Nhân, Phân Loại Loãng Xương Lợi Ích Của Tập YoGa Đối Với Người Bệnh Thoái Hóa Cột Sống