Nếu một ngày bạn cảm thấy cơ thể mình không còn linh hoạt, bỗng dưng nhận ra đầu gối của bạn cảm giác khó chịu, hay bạn di chuyển cầu thang có chút đau nhức,… có lẽ, bạn đã xuất hiện những biểu hiện thoái hóa khớp gối mà tuổi càng cao càng dễ gặp phải. Vậy nên, hãy cùng phòng khám DrKnee tìm hiểu về những triệu chứng, biểu hiện của bệnh thoái hóa khớp để phòng ngừa, điều trị kịp thời tránh diễn tiến bệnh nặng.

Tổng quan về thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp là một trong những bệnh thường gặp nhất trong viêm cơ xương khớp. Đây là bệnh thường đi kèm với tuổi tác, thường ảnh hưởng đến bàn tay, đầu gối, cột sống và háng. Một số điều cần biết về thoái hóa khớp nói chung được thể hiện dưới bảng sau:

Thoái hóa khớp gối là một bệnh lý mãn tính, tiến triển chậm và thường gặp ở người trung niên trở lên. Đặc biệt, từ sau tuổi 40, nguy cơ mắc bệnh tăng dần theo tuổi tác. Theo thống kê, khoảng 70% người trên 60 tuổi có biểu hiện thoái hóa khớp, trong đó khớp gối là vị trí chịu ảnh hưởng nhiều nhất do phải gánh toàn bộ trọng lượng cơ thể.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường chỉ cảm thấy đau nhẹ, âm ỉ và không liên tục. Khoảng cách giữa các đợt đau khá xa khiến nhiều người chủ quan và bỏ qua. Tuy nhiên, khi cơn đau trở nên thường xuyên hơn, mức độ nặng hơn, việc đi lại, vận động bắt đầu bị ảnh hưởng rõ rệt – đó cũng là lúc người bệnh mới bắt đầu đi khám. Việc phát hiện muộn có thể khiến thời gian điều trị kéo dài và hiệu quả giảm sút.

Vì sao khớp gối bị thoái hóa?

Khớp gối là nơi tiếp giáp giữa hai đầu xương, được bao phủ bởi lớp sụn trơn láng như cao su. Sụn giúp các đầu xương trượt lên nhau êm ái, không gây ma sát và đau. Khi sụn bị thoái hóa, lớp bảo vệ này dần bị bào mòn, khiến các đầu xương cọ xát trực tiếp vào nhau, gây đau, cứng khớp và sưng viêm.

>> Xem thêm: [Giải Đáp] Thoái Hoá Khớp Gối Có Chữa Được Không

Quá trình tiến triển của thoái hóa khớp gối

Quá trình thoái hóa thường diễn ra qua 3 giai đoạn chính:

• Giai đoạn đầu: Dịch khớp vẫn còn hoạt động tốt, tổn thương còn nhẹ, người bệnh hầu như không có triệu chứng rõ ràng.

• Giai đoạn giữa: Sụn khớp bắt đầu mòn, khe khớp hẹp lại, dịch khớp suy giảm, ma sát tăng lên. Người bệnh bắt đầu cảm thấy đau khi vận động, khó khăn khi đi lại hoặc lên xuống cầu thang.

• Giai đoạn nặng: Khớp gối bị tổn hại nghiêm trọng, biến dạng, hạn chế vận động rõ rệt. Lúc này, phẫu thuật thay khớp gối có thể là giải pháp cuối cùng được chỉ định.

Lời khuyên: Việc nhận biết sớm những dấu hiệu âm thầm của thoái hóa khớp gối là vô cùng quan trọng. Can thiệp kịp thời bằng các biện pháp phù hợp sẽ giúp bạn kiểm soát bệnh hiệu quả, giảm đau và duy trì chất lượng sống lâu dài.

Những biểu hiện thoái hóa khớp gối

Đau đầu gối khi vận động sinh hoạt, thể thao

Đau xuất hiện khi vận động: Ban đầu, người bệnh thường cảm nhận cơn đau ở mặt trước khớp gối, sau đó lan vào bên trong khi đi lại, lên xuống cầu thang, hoặc leo dốc.

Ở giai đoạn đầu, cơn đau có thể:

• Xuất hiện nhẹ và thoáng qua khi vận động nhiều.

• Đau tại một vài điểm quanh khớp gối.

• Xuất hiện nhiều hơn vào ban đêm khi khớp ít được vận động.

Đau tăng dần khi hoạt động nhiều:Loại đau này được gọi là đau cơ học, tức là đau tăng lên khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi. Người bệnh có thể cảm nhận như có vật gì đó va đập bên trong khớp. Khi bệnh tiến triển, cơn đau:

• Xuất hiện thường xuyên hơn khi thay đổi tư thế: đi lại, lên xuống cầu thang, đứng lên ngồi xuống.

• Khi vận động mạnh, đau nhiều và kéo dài hơn.

• Gây ảnh hưởng đáng kể đến các hoạt động thể chất như thể thao hoặc sinh hoạt thường ngày.

Khi thoái hóa khớp gối bước sang giai đoạn nặng dẫn đến hạn chế vận động: 

• Người bệnh khó thực hiện các động tác như ngồi xổm, quỳ gối.

• Người lớn tuổi thường phải dùng ghế đẩu thay vì ngồi bệt để giảm đau.

• Các vận động như duỗi gối, xoay khớp gối đều trở nên khó khăn hơn.

• Cơn đau chỉ thuyên giảm khi bạn nghỉ ngơi hoặc giảm áp lực lên khớp.

Cứng khớp vào buổi sáng

Đây là tình trạng thường gặp vào buổi sáng từ 15 – 30 phút, bởi sự không hoạt động xuyên suốt khi ngủ. Ngoài ra, khớp cũng có thể cứng và khó cử động nếu bạn để yên một chỗ rất lâu làm cho khớp mất linh hoạt. Khi đó, bạn phải hoạt động nhẹ nhàng một lúc thì các khớp của bạn sẽ hoạt động lại được.

Ảnh hướng đến giấc ngủ của bạn

Tính chất của việc thoái hóa khớp gối là thường có sự đau âm ỉ, việc đau ngắn dài cũng có diễn biến khác nhau tùy theo cơ địa của bệnh. Đặc biệt vào lúc đêm, cơn đau cũng làm bạn khó đi vào giấc ngủ, ngoài ra chúng cũng sẽ đau nhiều vào sáng sớm, cứng khớp vào sáng làm ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn.

Sự lỏng lẻo của khớp gối

Một đặc trưng triệu chứng của khớp gối đó là sự lỏng lẻo của khớp. Điều đó được biểu hiện rõ khi bạn đi lại, tiếng “lục cục” hay “lắc lắc” sẽ nghe rõ ràng hơn. Ở trường hợp lâu dài, không chỉ bạn mà người đối diện bạn cũng có thể nghe thấy những tiếng động đó.

Sự lỏng lẻo và tiếng động đó là do sự ma sát của bề mặt xương trực tiếp cọ sát với nhau, do có khoảng cách của lớp sụn đầu xương bị tiêu đi. Vậy nên trên lâm sàng các bác sĩ cũng có thể dựa vào đặc điểm này để thăm khám cho người bệnh thoái hóa khớp gối.

Sự biến dạng của khớp gối

Ở một mức độ nặng hơn của thoái hóa khớp sẽ làm cho trục khớp gối bị biến dạng. Khi đó, đau chắc chắn sẽ mức độ cao, hiện tượng sưng nề xung quanh khớp gối do sự tràn dịch, sờ bằng tay cũng có thể cảm nhận được trục xương bị lệch khỏi quỹ đạo.

Bạn lấy tay ấn vào đầu gối cũng có thể nhận được sự khập khiễng hay không chắc chắn trong dịch khớp. Khi đó, chân có thể bị lệch trục kiểu vòng kiềng hoặc kiểu chân chữ X, nặng hơn thì sẽ mất khả năng vận động.

Điều trị thoái hóa khớp gối

Mục tiêu điều trị của thoái hóa khớp gối

Bởi thoái hóa khớp gối là một bệnh mãn tính, cho nên việc điều trị cũng sẽ mang tính chất lâu dài và bền bỉ. Mục tiêu điều trị có thể tóm gọn lại thành 6 tiêu chí như sau:

• Giảm đau khớp
• Duy trì hoặc phục hồi chức năng vận động của khớp
• Giảm thiểu tổn hại lên chức năng của khớp và biến cố có hại (như té ngã)
• Bảo tồn khớp, ngăn ngừa biến dạng của khớp
• Cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh
• Cần hướng dẫn cho người bệnh và người nhà những vấn đề cần lưu ý.

Mỗi một người có biểu hiện thoái hóa khớp gối sẽ có sự khác nhau trong quá trình điều trị, cho nên cần phải cá thể hóa người biểu hiện thoái hóa khớp gối dựa trên tiền sử bệnh, chức năng được thăm khám, mức độ tổn hại và các đáp ứng điều trị trước đó.

Cho nên từ đó đưa ra được 3 hướng điều trị chính:

• Điều trị không dùng thuốc (chăm sóc cơ thể): là yếu tố cốt lỗi và lâu dài nhất trong điều trị thoái hóa khớp gối.
• Điều trị dùng thuốc: chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng, giảm đau và viêm trong giai đoạn cấp tính hoặc khi người bệnh khó chịu nhiều.
• Phẫu thuật thoái hóa khớp gối: trường hợp thoái hóa khớp nặng, đau kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

“Ở bài viết này, chúng tôi sẽ đề cập cho bạn về những biện pháp điều trị không dùng thuốc, chăm sóc cơ thể như thế nào để tăng hiệu quả điều trị.”

Điều trị không dùng thuốc – chăm sóc cơ thể

Tất cả bệnh nhân bị hoặc có nguy cơ thoái hóa khớp gối đều được khuyến khích thay đổi lối sống để làm chậm tiến triển bệnh. Những thay đổi tích cực bao gồm:

• Vận động hợp lý: Duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày giúp khớp linh hoạt hơn, giảm cảm giác cứng khớp và đau nhức.

• Chế độ dinh dưỡng cho người thoái khớp gối hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát thoái hóa khớp gối, giúp giảm viêm, hỗ trợ tái tạo sụn và duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên khớp.

• Giảm cân nếu thừa cân, béo phì: Cân nặng là yếu tố nguy cơ làm tăng áp lực lên khớp gối. Giảm từ 5–10% trọng lượng cơ thể đã có thể cải thiện đáng kể triệu chứng đau.

• Thực hiện các bài tập vật lý trị liệu: từ 3–4 lần mỗi tuần giúp cải thiện chức năng vận động, giảm đau, tăng sức mạnh cơ và giảm các triệu chứng bệnh.

Bên cạnh đó, bệnh nhân có thể dùng dụng cụ hỗ trợ đi lại như gậy, nạng hay nẹp/đai để giảm áp lực, trọng lượng lên khớp gối bị thoái hóa. Cụ thể như:

• Dụng cụ hỗ trợ khớp gối như đai hỗ trợ gối (hãm gối) được khuyến cáo cho những bệnh nhân thoái hóa khớp gối nặng
• Chườm nóng (bao gồm cả tắm nước nóng) hoặc chườm lạnh giúp giảm đau, cải thiện cử động và giảm co cứng cơ.
• Châm cứu có thể hỗ trợ trong một số trường hợp nếu được bác sĩ điều trị của bạn khuyến cáo, gợi ý.
• Các phương pháp khác như massage trị liệu, dùng sáp nóng,… có thể kể đến trong điều trị thoái hóa khớp.

Tóm lại, hãy lưu ý các triệu chứng âm thầm của thoái hóa khớp, đừng bỏ qua bất cứ một tín hiệu nào và cùng nhau tập luyện thường xuyên những phương pháp chúng tôi đề xuất.

Phòng tránh bệnh thoái hóa khớp gối

Có một số cách bạn có thể thực hiện để giúp ngăn ngừa hoặc làm giảm nguy cơ mắc bệnh thoái hóa khớp gối:

Duy trì cân nặng và vận động:

• Tập thể dục đều đặn: Vận động thể chất thường xuyên giúp tăng cường cơ bắp xung quanh khớp, giảm áp lực lên khớp gối. Đi bộ, bơi lội, đạp xe đều là những hoạt động tốt cho khớp.
• Kiểm soát cân nặng: Cân nặng quá lớn có thể tăng áp lực lên khớp gối. Duy trì cân nặng trong khoảng lý tưởng có thể giảm nguy cơ thoái hóa khớp.

Chăm sóc và dinh dưỡng:

• Chế độ ăn uống cân đối: Hãy ăn uống cân đối, giàu canxi và vitamin D để bảo vệ xương và khớp.
• Giữ tư thế ngồi và đứng đúng: Đảm bảo bạn có tư thế ngồi và đứng đúng cách để không tạo áp lực không cần thiết lên khớp gối.

Hạn chế tác động và chấn thương:

• Tránh chấn thương: Cố gắng tránh các hoạt động hoặc hành động có thể gây chấn thương hoặc tổn thương cho khớp gối.
• Sử dụng bảo vệ khi vận động: Khi tham gia các hoạt động thể chất hoặc thể thao, hãy sử dụng dụng cụ bảo vệ như đệm, băng đô đầu gối hoặc giày chạy địa hình để giảm áp lực lên khớp.

Kiểm tra định kỳ:

• Kiểm tra y tế định kỳ:  Điều này giúp phát hiện sớm bất kỳ vấn đề liên quan đến khớp gối và tiến hành điều trị kịp thời.
• Tuân thủ các chỉ dẫn y tế: Nếu bạn có bất kỳ yếu tố rủi ro nào liên quan đến thoái hóa khớp gối, hãy tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

Sự kết hợp giữa lối sống lành mạnh, vận động thể chất đều đặn và chăm sóc y tế định kỳ có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh thoái hóa khớp gối và duy trì sức khỏe của khớp gối trong thời gian dài.

Hy vọng những thông tin mà phòng khám DrKnee chia sẻ trên đây giúp các bạn có đủ kiến thức hiểu biết về biểu hiện thoái hóa khớp gối. Để được tư vấn và thăm khám về các tình trạng sức khỏe của bạn, các lộ trình bài tập vật lý trị liệu để chữa trị bệnh, bạn có thể liên hệ với chúng tôi tại đây:

• Địa chỉ: Số 42/31 Phạm Nhữ Tăng, Phường 4, Quận 8, TP.HCM
• Hotline: 0903 865 080
• Website: https://drknee.vn/

Nguồn tham khảo:

1. Chuyên sâu thoái hóa khớp gối – DrKnee
2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/osteoarthritis/symptoms-causes/syc-20351925
3. Mitchell, N. S., & Cruess, R. L. (1977). Classification of degenerative arthritis. Canadian Medical Association Journal, 117(7), 763.
4. Hunter, D. J., McDougall, J. J., & Keefe, F. J. (2008). The symptoms of osteoarthritis and the genesis of pain. Rheumatic Disease Clinics of North America, 34(3), 623-643.
5. Sellam, J., & Berenbaum, F. (2010). The role of synovitis in pathophysiology and clinical symptoms of osteoarthritis. Nature Reviews Rheumatology, 6(11), 625-635.
6. Clinical manifestations and diagnosis of osteoarthritis, https://www.uptodate.com/contents/clinical-manifestations-and-diagnosis-of-osteoarthritis?search=Symptoms%20of%20Osteoarthritis&source=search_result&selectedTitle=1~150&usage_type=default&display_rank=1
7. Overview of chronic widespread (centralized) pain in the rheumatic diseases, https://www.uptodate.com/contents/overview-of-chronic-widespread-centralized-pain-in-the-rheumatic-diseases?search=Symptoms%20of%20Osteoarthritis&source=search_result&selectedTitle=2~150&usage_type=default&display_rank=2
8. Hinton, R., David, A. K., Thomas, S. F., & Moody, R. L. (2002). Osteoarthritis: diagnosis and therapeutic considerations. American family physician, 65(5), 841.
9. Management of knee osteoarthritis, https://www.uptodate.com/contents/overview-of-chronic-widespread-centralized-pain-in-the-rheumatic-diseases?search=Symptoms%20of%20Osteoarthritis&source=search_result&selectedTitle=2~150&usage_type=default&display_rank=2
10. https://suckhoedoisong.vn/vai-loi-khuyen-cho-nguoi-benh-thoai-hoa-khop-169140238.htm
11. http://benhvien108.vn/thoai-hoa-khop-o-nguoi-cao-tuoi.htm

[Giải Đáp] Những Nguyên Nhân Gây Ra Tình Trạng Thoái Hóa Khớp Gối Bạn Nên Biết Thoái Hóa Khớp – Hiểu Rõ Bệnh Để Phòng Tránh Và Điều Trị Kịp Thời Lưu Ý Sau Phẫu Thuật Thay Khớp Gối Giúp Hồi Phục Nhanh Tránh Biến Chứng Xquang Thoái Hóa Khớp Gối, Siêu Âm, Cộng Hưởng Từ Mang Lại Lợi Ích Gì?