Một trong những phương pháp hiệu quả nhất trong điều trị các bệnh cơ xương khớp hiện nay là phẫu thuật chấn thương chỉnh hình. Một số bệnh lý cơ xương khớp có thể đáp ứng tốt với điều trị bảo tồn không xâm lấn bởi thuốc, vật lý trị liệu nhưng một số khác thì cần can thiệp phẫu thuật chấn thương chỉnh hình. Vậy hãy cùng DrKnee tìm hiểu thế nào là chấn thương chỉnh hình trong bài viết dưới đây.
Chấn thương chỉnh hình là gì?
Chấn thương chỉnh hình là chuyên khoa điều trị các chấn thương và bệnh lý liên quan đến hệ cơ xương khớp, bao gồm: xương, cơ, khớp và dây chằng. Đây là hệ thống đảm nhiệm vai trò nâng đỡ và vận động cơ thể, từ các vận động lớn đến các chuyển động tinh vi trong sinh hoạt hằng ngày.
Vai trò của chấn thương chỉnh hình:
Khi một hoặc nhiều thành phần trong hệ cơ xương khớp bị tổn thương hoặc biến dạng (do tai nạn, thoái hóa, dị tật bẩm sinh,…), cơ thể sẽ gặp khó khăn trong vận động, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Lúc này, phẫu thuật chấn thương chỉnh hình sẽ giúp:
Khôi phục cấu trúc giải phẫu: Đưa xương, khớp, cơ về vị trí bình thường.
Cải thiện chức năng vận động: Giúp người bệnh vận động linh hoạt trở lại.
Ngăn ngừa biến chứng lâu dài: Hạn chế tàn tật, teo cơ, biến dạng khớp…
>> Xem thêm: Các Giai Đoạn Và Triệu Chứng Của Bệnh Viêm Khớp Dạng Thấp
Bệnh chấn thương chỉnh hình
Bệnh cơ xương khớp: là các rối loạn về cấu trúc và chức năng của xương, cơ, khớp và dây chằng. Những bất thường này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022 có đến 1,71 tỷ người mắc các vấn đề liên quan đến cơ xương khớp trên toàn cầu.
Chấn thương chỉnh hình: là nhóm bệnh cơ xương khớp do tổn thương cấu trúc như gãy xương, bong gân, đứt dây chằng, biến dạng khớp,… do tai nạn, chấn thương hoặc dị tật bẩm sinh. Những tổn thương này ảnh hưởng trực tiếp đến hình thái và chức năng vận động.
Một số nguyên nhân thường gặp:
Gãy xương do tai nạn, chấn thương
Chấn thương phần mềm: gân, cơ, dây chằng
Viêm khớp gây biến dạng khớp
Dị tật bẩm sinh: gù, vẹo cột sống, bàn chân khoèo
Viêm bao hoạt dịch, đau lưng, cổ, vai gáy
Viêm cột sống dính khớp, dính khớp
Thoát vị đĩa đệm, xẹp đốt sống
Chấn thương do lao động, thể thao (bong gân, đứt dây chằng, bong điểm bám,…)
Triệu chứng điển hình:
Đau nhức tại vùng tổn thương: mức độ từ nhẹ đến nặng, tăng khi vận động
Hạn chế vận động: giảm biên độ và khả năng cử động vùng bị thương
Sưng nề tại chỗ: có thể kèm theo vết thương hở, tụ máu hoặc biến dạng khớp
Yếu cơ hoặc mất chức năng ở chi thể nếu tổn thương nghiêm trọng
Phẫu thuật chấn thương chỉnh hình có vai trò gì?
Phẫu thuật chấn thương chỉnh hình là phương pháp can thiệp giúp chỉnh sửa cấu trúc xương khớp và dây chằng bị tổn thương. Khi các phương pháp điều trị bảo tồn như dùng thuốc hay vật lý trị liệu không còn hiệu quả, đặc biệt trong trường hợp biến dạng nặng, giới hạn vận động nghiêm trọng, phẫu thuật là lựa chọn tối ưu giúp đưa cấu trúc về gần vị trí giải phẫu ban đầu.
Kỹ thuật phẫu thuật phổ biến
Nội soi khớp: Bác sĩ rạch một đường nhỏ và đưa ống nội soi có gắn camera vào trong khớp để quan sát, sửa chữa, bóc tách hoặc loại bỏ mô tổn thương. Phương pháp này ít xâm lấn, phục hồi nhanh.
Phẫu thuật mở (xâm lấn rộng): Áp dụng khi cần can thiệp sâu và chính xác hơn, giúp bác sĩ cắt gọt, định hình lại cấu trúc sai lệch dễ dàng hơn.
Phẫu thuật khớp gối
Thay khớp gối nhân tạo: Áp dụng trong trường hợp khớp bị thoái hóa nặng, giúp phục hồi chức năng vận động và giảm đau lâu dài.
Nội soi khớp gối: Kỹ thuật ít xâm lấn để quan sát và điều trị các tổn thương bên trong khớp như viêm, thoái hóa, rách sụn, dịch khớp.
Điều trị trật xương bánh chè: Phẫu thuật giúp ổn định vị trí xương bánh chè, phòng ngừa tái trật và cải thiện chức năng khớp.
Phục hồi sụn chêm bị rách: Khâu hoặc cắt phần sụn chêm bị tổn thương giúp giảm đau và ngăn ngừa thoái hóa khớp gối.
Phẫu thuật dây chằng chéo trước (ACL): Tái tạo dây chằng chéo trước bị rách, thường gặp ở người chơi thể thao, giúp phục hồi khả năng vận động và ngừa chấn thương tái phát.
Phẫu thuật dây chằng chéo sau (PCL): Tái tạo hoặc sửa chữa dây chằng chéo sau để phục hồi sự ổn định cho khớp gối sau chấn thương.
Phẫu thuật khớp vai
Phẫu thuật khớp vai là phương pháp điều trị hiệu quả cho các tổn thương cấu trúc tại vùng vai như rách gân, trật khớp, thoái hóa hoặc viêm mạn tính. Các kỹ thuật được áp dụng phổ biến bao gồm phẫu thuật nội soi và thay khớp vai.
Nội soi khớp vai: Kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, dùng camera quan sát và điều trị tổn thương khớp. Ưu điểm: ít đau, nhanh hồi phục, thẩm mỹ cao.
Thay khớp vai: Áp dụng khi khớp bị thoái hóa nặng, viêm khớp không đáp ứng điều trị. Giúp phục hồi vận động và giảm đau hiệu quả.
Nội soi điều trị trật khớp vai: Khâu phục hồi bao khớp và sụn viền trong trường hợp trật khớp vai tái diễn, giúp ổn định và ngăn ngừa tái phát.
Tái tạo mỏm cùng vai và khớp mỏm cùng – đòn: Điều trị thoái hóa hoặc tổn thương do va chạm, phục hồi cấu trúc giải phẫu và giảm đau khi vận động.
Điều trị rách chóp xoay: Khâu gân rách qua nội soi, cải thiện vận động và hạn chế biến chứng đau vai kéo dài.
Phẫu thuật khớp háng
Phẫu thuật khớp háng là phương pháp điều trị can thiệp nhằm phục hồi chức năng vận động, giảm đau và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định thay khớp háng toàn phần hoặc bán phần.
Phẫu thuật bàn chân, mắt cá chân
Phẫu thuật bàn chân và mắt cá chân nhằm chỉnh sửa các dị tật, biến dạng cấu trúc xương, giúp cải thiện khả năng vận động và giảm đau cho người bệnh. Đây là nhóm phẫu thuật thường được chỉ định khi điều trị nội khoa hoặc vật lý trị liệu không còn hiệu quả.
Phẫu thuật xương bàn chân: Điều chỉnh hoặc tái tạo cấu trúc xương bàn chân bị tổn thương do chấn thương, thoái hóa hoặc dị tật bẩm sinh.
Điều trị bàn chân bẹt: Áp dụng khi vòm bàn chân bị sụp xuống, gây đau, khó đi lại. Phẫu thuật giúp tái lập lại hình dạng vòm chân và cải thiện chức năng nâng đỡ.
Điều trị bàn chân biến dạng: Nhằm phục hồi hình dáng và chức năng bàn chân trong các trường hợp cong, lệch, xoắn bất thường.
Điều trị biến dạng ngón cái (Hallux valgus): Thường được chỉ định cho bệnh nhân bị lệch ngón cái ra ngoài, gây đau và mất thẩm mỹ. Phẫu thuật giúp điều chỉnh lại trục xương và cải thiện khả năng vận động.
Phẫu thuật bàn tay, khuỷu tay, cổ tay
- Xử lý tổn thương, chấn thương bàn tay – cánh tay: Bao gồm gãy xương, bong gân, đứt dây chằng, tổn thương dây thần kinh cần phẫu thuật tái tạo hoặc cố định phục hồi chức năng.
Điều trị các hội chứng và viêm mãn tính: hội chứng ống cổ tay, co rút Dupuytren, viêm gân gấp ngón cái, viêm gân, viêm bao hoạt dịch vùng cổ tay – khuỷu tay
Can thiệp trong bệnh lý viêm khớp: viêm khớp dạng thấp, viêm khớp do thoái hóa tuổi già, hoại tử chỏm xương đùi ở người trẻ
Phẫu thuật điều trị bất thường mạch máu: Loại bỏ hoặc tái tạo mạch máu bị dị dạng hoặc tổn thương ảnh hưởng đến chức năng chi trên.
Phẫu thuật dị tật bẩm sinh bàn tay: tật dính ngón, thừa ngón, thiếu ngón, vẹo xương quay bẩm sinh
Nội soi khớp khuỷu tay: Áp dụng trong các trường hợp viêm khớp, sẹo khớp, lỏng khớp, hoặc tổn thương mô mềm sâu không thể can thiệp từ ngoài.
Phẫu thuật cột sống
Phẫu thuật cột sống được áp dụng khi cấu trúc giải phẫu của cột sống bị biến dạng hoặc tổn thương nghiêm trọng, không thể điều trị bằng thuốc hoặc vật lý trị liệu. Một số tình trạng thường được chỉ định phẫu thuật gồm:
Thoát vị đĩa đệm: Khi nhân nhầy thoát ra ngoài và chèn ép rễ thần kinh, gây đau, tê liệt hoặc mất chức năng vận động.
Trượt đốt sống: Đốt sống bị trượt khỏi vị trí bình thường, gây mất vững cột sống và ảnh hưởng đến thần kinh.
Gù vẹo cột sống: Biến dạng cong bất thường của cột sống, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chức năng hô hấp, vận động.
Hẹp ống sống: Tình trạng ống sống bị thu hẹp gây chèn ép tủy sống hoặc rễ thần kinh, thường gặp ở người lớn tuổi.
Viêm cột sống dính khớp: Bệnh lý viêm mạn tính làm cứng khớp cột sống, mất linh hoạt và hạn chế vận động.
Những bất thường và biến dạng trong hệ cơ xương khớp nếu không được điều trị kịp thời có thể gây hậu quả nghiêm trọng. DrKnee hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn về phẫu thuật chấn thương chỉnh hình cũng như nguyên nhân và triệu chứng liên quan.
Nếu bạn nghi ngờ tình trạng sức khỏe xương khớp của mình, đừng ngần ngại đến DrKnee để được thăm khám – chẩn đoán – điều trị đúng cách, kịp thời và hiệu quả.
